Nie doszło do nich w głośnej ostatnio sprawie Piotrusia i jego rodziców: Barbary L. i profesora psychologii J. Czy w ich przypadku byłyby dziś możliwe jakiekolwiek mediacje? W ostatnich dniach dowiedzieliśmy się z mediów, że rodzice nie zgadzają się nawet co do tego, jak dziecko ma na imię…

W związku z dramatyczną historią rodzinną, jak rozegrała się latem w Gdańsku, zostałam poproszona o wypowiedź dla Tygodnika Powszechnego.  Więcej można przeczytać tutaj

Jednak młody człowiek także ma prawo do własnych sądów i pragnień. Podejmuje własne wybory, które nierzadko nie zgadzają się z tym, czego chcą rodzice.  To rodzi konflikty, często bardzo gwałtowne. Eskalacja i sprawdzanie, kto komu może bardziej dokuczyć doprowadzi do “wojny domowej”, a nawet  do zerwania kontaktu.  W głębi duszy chyba nikt tego nie chce: ani dziecko, ani rodzic. To tylko emocje zagnały ich w ślepą uliczkę.

Jak temu zaradzić? Jeśli wszyscy czują, że stan wrogości im nie pasuje, ale nie wiedzą, co zrobić, mediacja ukierunkowana na rozwiązanie problemu może okazać się wyjściem idealnym.  Tu nikt nie ocenia, kto ma rację, nie poucza i nie daje instrukcji. Mediatorzy pomagają wyciszyć emocje i usłyszeć się wzajemnie.

Jedynym warunkiem jest gotowość rozmowy.

Wiele osób w kryzysie okołorozwodowym przyjmuje strategię ukrywania przed dziećmi swoich trudnych emocji.  Jest to słuszne o tyle, że nie wolno obciążać ich własnymi problemami. Dzieci nie są i być nie mogą sojusznikami ani powiernikami dorosłego w sprawach dotyczących drugiego rodzica. Takiego wsparcia trzeba raczej poszukiwać u innych dorosłych: rodziny, przyjaciół.

Jednak nie łudźmy się: jeśli nie podejmiemy prawdziwych działań w kierunku poprawy własnego samopoczucia i skoncentrujemy się wyłącznie na “trzymaniu fasonu” przed dziećmi, one i tak wyczują, jak jest z nami naprawdę. Wtedy organizowanie im różnych aktywności, ekstra zakupy itp. i tak nie polepszą stanu dzieci. Coś się stało i to jest fakt, z którym trzeba się zmierzyć, a dorośli powinni dzieciom pokazać,ze nawet z kryzysem można sobie poradzić z klasą.

Dlatego jeśli realnie chcemy pomóc dziecku, najpierw zadbajmy o własne dobro. Poszukajmy na zewnątrz wsparcia skoncentrowanego na poszukiwaniu wyjścia z sytuacji. Tu pomocą może służyć terapeuta lub mediator.

Kiedy już mocno staniemy na nogach, łatwiej nam będzie służyć oparciem tym, którzy tego potrzebują, czyli dzieciom.

Zgodnie z instrukcją bezpieczeństwa w samolocie: w przypadku awarii maskę tlenową zakładamy najpierw sobie, a dopiero potem dziecku.

Niestety, rzadko kiedy dorośli, pochłonięci własnymi problemami, są w stanie skutecznie pomóc dziecku – mimowolnemu uczestnikowi kryzysu.

Kiedy rodzice się kłócą, świat dziecka drży w posadach.  Jeśli nieporozumienia mają charakter długotrwały, dziecko nie wie, co będzie dalej, a w szczególności, co stanie się z nim samym.

Chcąc uchronić rodzinę przed instynktownie wyczuwanym rozpadem,   dziecko podejmuje próby samodzielnej interwencji.

Niektóre dzieci, zwłaszcza chłopcy,  stają się wtedy bardzo niegrzeczni. Przynoszą złe oceny i uwagi. Rodzice są wzywani do szkoły, ponieważ mają problem z tzw. trudnym dzieckiem. W ten sposób dziecko uzyskuje ich wspólna uwagę, a co za tym idzie, nadzieje na stabilizację.

Czasem dzieci wpadają w chorobę. Ich zły stan zdrowia staje się także swoistym spoiwem. Narady nad terapią, lekarstwami, wyborem lekarza itp,  łączą rodziców w oczach dziecka.

Niestety, te najczęściej podświadome strategie nie są w stanie skłonić dorosłych do trwałego pojednania, a jednocześnie dziecko funduje sobie osobisty kryzys.

Jak można przeciwdziałać takim mechanizmom?

• Nie wciągać dzieci w konflikty dorosłych – ono ma prawo do dzieciństwa.
• Nie szukać u dziecka wsparcia emocjonalnego – od tego są inni dorośli.
• Nie oczekiwać lojalności – dziecko kocha oboje rodziców.
• Nie oczerniać drugiego rodzica – dziecko ma prawo do pozytywnego obrazu mamy i taty.

a przede wszystkim:

• Trzeba zapewnić dziecku jasną informację na temat tego, co się dzieje (oczywiście na poziomie zrozumiałym dla jego wieku).

Jeśli rodzice nie wiedzą, jak się zabrać do konstruowania takiego komunikatu, warto poszukać pomocy u specjalistów: najlepiej psychologów dziecięcych wyspecjalizowanych w tego typu problemach.

Organizacje prorodzinne zrzeszone w Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia wystosowały list otwarty do Marszałka Sejmu RP. “Słuszny cel jakim jest zmniejszenie skali przemocy nie uzasadnia niewłaściwych środków jakie się do tego stosuje”- piszą.

“Nie zgadzamy się, by pod nośnym hasłem przeciwdziałania przemocy w rodzinie konstruować prawo naruszające konstytucyjne wartości do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci, wychowania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami i ograniczania praw rodzicielskich (co może mieć miejsce tylko na podstawie orzeczenia sądu, a nie mocą zespołu interdyscyplinarnego powoływanego przez gminę)” protestują sygnatariusze listu.

Warto jednak zwrócić uwagę na zapis umożliwiający skuteczną separację ofiar przemocy od sprawcy:

1. Jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie, swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania.
2. Sąd rozpoznaje sprawę w trybie przepisów o postępowaniu nieprocesowym.

Rozprawa musi odbyć się w terminie 1 miesiąca od złożenia wniosku w sądzie, a jej wynik jest wykonalny z chwilą ogłoszenia.

Oznacza to, że osoba, która zostanie wskazana winowajcą przemocy w rodzinie będzie musiała opuścić wspólne mieszkanie w trybie natychmiastowym.

według pap.pl i sejm.gov.pl

12 państw członkowskich (Polska nie włączyła się do tej grupy) podjęło decyzję o tzw. wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa rozwodowego. Polegać ma ona na tym, by w przypadkach rozwodów takich par dać małżonkom możliwość wyboru prawa procedury rozwodu.

Zgodnie z proponowanym rozporządzeniem pary międzynarodowe będą mogły decydować o wyborze prawa właściwego dla ich rozwodu, pod warunkiem że jeden z małżonków jest związany z danym krajem. Propozycja przewiduje możliwość wyboru prawa kraju obecnego miejsca zamieszkania, poprzedniego zamieszkania, albo prawa kraju, z którego pochodzi jedno z małżonków. Dotyczyć to będzie także par międzynarodowych z udziałem Polaków lub obywateli innych państw niebiorących udziału we wzmocnionej współpracy, ale mieszkających w jednym z 12 krajów nią objętych.

Współpraca ma na celu ma uchronienie słabszych małżonków przed znalezieniem się w niekorzystnej sytuacji w postępowaniu rozwodowym. W obecnym stanie prawnym partner, którego stać na pokrycie kosztów podróży i wynajęcie na miejscu adwokata, może starać się prześcignąć współmałżonka, wnosząc sprawę do sądu w innym państwie, w którym przepisy prawa właściwego dla sprawy gwarantują ochronę jego interesów.

Współpraca wejdzie w życie po uzyskaniu akceptacji Parlamentu Europejskiego.

(informacja na podstawie materiałów PAP)

Wiąże się to z coraz większą świadomością ojców i walką ich o prawo do uczestniczeniu w życiu dziecka. Można podejrzewać, że odejście od przyznawaniu opieki głównie matkom to tylko kwestia czasu.
Jednak jednej ważnej kwestii nie można zlekceważyć. Prawidłowy rozwój dziecka opiera się nie tylko na kontaktach z obojgiem rodziców, ale także na braku wzajemnej agresji wynikającej z akceptacji istniejącego stanu rzeczy. W innym wypadku dziecko używane jest instrumentalnie, co zawsze ma zły wpływ na jego psychikę. Niestety używanie dziecka by udowodnić coś byłemu małżonkowi zdarza się, a jedną z konsekwencji bywa nabycie przez młodego człowieka zwyczaju manipulacji uczuciami bliskich mu osób dla osiągania własnych celów. To wróży niepowodzenia w jego przyszłej rodzinie w dorosłym życiu.

Tym, co pozwala podejrzewać takie intencje jest informowanie wielu osób o propozycji podjęcia mediacji, gotowości do niej zanim jeszcze do niej dojdzie. W oczach słuchacza mozna wtedy wypaść korzystniej, jako osoba skłon na do kompromisu i pojednania.
W wyjątkowych przypadkach dochodzi do rozesłania informacji o potrzebie mediacji do różnych ośrodków, by powiadomić o swojej sprawie jak najwięcej osób.

Takie podejście przynosi wręcz odwrotny skutek. O wiele lepsze efekty da znalezienie mediatora, z którym nawiąże się dobry kontakt. Im mniej osób angażuje się w konflikt wymagający mediacji, tym lepiej. Wpływ innych osób łatwo może zakłócić proces znajdowania porozumienia opartego na priorytetach i ustępstwach obu stron konfliktu.

Formalnego podziału majątku dorobkowego można dokonać na dwa sposoby:

• w sądzie na wniosek jednego z małżonków,  w postępowaniu rozwodowym, o ile nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym ( art. 58 par. 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) lub w oddzielnym postępowaniu o podział majątku. Koszt takiego postępowania to ok. 1000 zł.

W praktyce oznacza to, że jeśli rozwodzący się małżonkowie są zgodni co do podziału majątku, sąd może przychylić się do ich wniosku i orzec podział przy okazji rozwodu. Jeśli jednak trzeba obliczać skład i wartość poszczególnych elementów majątku, poniesione nakłady, itp., konieczne będzie założenie osobnej sprawy.

• w drodze umowy pomiędzy byłymi małżonkami zawartej przed notariuszem.

To rozwiązanie wymaga zgodności, ponieważ notariusz nie zajmuje się rozstrzyganiem , co się komu należy. Taksa notarialna może być negocjowana, a jej maksymalna wysokość zależy od wartości dzielonego majątku. Ponadto dolicza się do niej 22% VAT oraz koszty wpisów i zmian w księgach wieczystych.

Jak widać, zawsze opłaca się dojść do porozumienia poza sądem.  Mediatorzy rodzinni, jako osoby obiektywne, mogą dopomóc w ustaleniu co się komu należy. Najczęściej mają także doświadczenie w poszukiwaniu optymalnych rozwiązań.

W rzeczywistości nawet gdy obie osoby są zadowolone z konkretnego rozwiązania, po pewnym czasie pojawi się nowa kontrowersja, nie uwzględniona w poprzednich ustaleniach.

Porzucenie oczekiwań, by nigdy więcej nie pojawił się konflikt,  jest realistyczne i uzdrawiające zarówno dla emocji jak i relacji.

Warto uświadomić sobie, że  zarówno emocje, jak i priorytety nie są raz na zawsze ustalonymi składnikami osobowości. Relacje i sposób załatwiania spornych kwestii zależą nawet od takich czynników jak sytuacja w pracy czy samopoczucie związane z pogodą. To, co kiedy indziej byłoby drobnostką, czasem potrafi urosnąć do niezwykle ważnej kwestii. Nawet sprawy, które raz zostały ustalone, mogą wymagać renegocjacji.

Ważniejsze od drobiazgowego ustalenia szczegółów rozwiązania konkretnego problemu jest wypracowanie ogólnych ram porozumienia. Składa się na nie umiejętność wysłuchania i zrozumienia potrzeb lub obaw drugiej strony oraz gotowość do podjęcia dialogu.

Tylko takie porozumienie można określić jako trwałe. Umożliwi ono samodzielne rozwiązanie każdej rozbieżności, jaka pojawi się w przyszłości. Wtedy pomoc mediatora przestaje być potrzebna.