Mediacje rodzinne

Zazwyczaj mediacje inicjuje osoba, która podjęła już istotne decyzje dotyczące także innych członków rodziny. Jest ona zazwyczaj zaawansowana w procesie zmian, w który partner, a także reszta rodziny dopiero musi wejść.
Pomysł mediacji bierze się ze świadomości, że zmiany te należy przeprowadzić w sposób możliwie najspokojniejszy. Jednak to, co jest oczywiste dla jednej osoby, wcale nie musi takie być dla drugiej strony. Dlatego też mediator stara się uzyskać potwierdzenie gotowości do rozmów od wszystkich uczestników mediacji.
Inicjator mediacji będący najczęściej siłą napędową zmian w rodzinie działa najczęściej w przeświadczeniu, że racja leży po jego stronie. Z tym nastawieniem przychodzi na sesje mediacyjną, mając często oczekiwanie, że mediator podzieli jego stanowisko i wpłynie na drugą stronę, by zgodziła się na zmiany, bądź konkretne propozycje.
Tymczasem bezstronny z założenia mediator nie wspiera ani osób ani rozwiązań. Nawet zupełnie nieracjonalne z jego punktu widzenia porozumienie zaakceptowane przez obie strony jest lepsze, niż nakłonienie jednej ze stron by zgodziła się wbrew swoim głębokim odczuciom na coś, co mediatorowi wydaje się najodpowiedniejsze.
Dla trwałości porozumienia korzystniejsze jest dogłębne zrozumienie potrzeb i preferencji każdego z zainteresowanych i pomoc w poszukiwaniu rozwiązań akceptowanych przez wszystkich.

Dlatego też mediator zanim dojdzie do spotkania stara się uzyskać potwierdzenie także od drugiej strony, że ona także zgadza się na mediacje. Jeśli jedna ze stron czuje się zmuszona, zaszantarzowana, najprawdopodobniej sesja mediacyjna nie doprowadzi do wartościowych ustaleń, nie mówiąc już nawet o trwałym porozumieniu.

Psychologia rozwodu jest nieubłagana. Każdy, komu rozpada się związek musi przejść przez te same fazy emocjonalne następujące po sobie bez względu na to, czy jest inicjatorem rozstania, czy nie. Gdyby obie osoby przechodziłyby je równocześnie - w tym samym momencie podejmowaliby podobne decyzje i konflikt około rozwodowy byłby o wiele łagodniejszy. Niestety na ogół każdy z partnerów jest na innym etapie myślenia o małżeństwie.

Rozwód można pod względem emocjonalnym podzielić na następujące fazy:

• Dojrzewanie do decyzji
• Zakończenie związku - separacja partnerów
• Budowanie życia na nowo

Zrozumienie na którym etapie znajduje sie partner i my sami, może bardzo ułatwić komunikację, a dla mediacji jest kwestią kluczową.

Czym negocjator różni się od mediatora?

Obie te funkcje służą rozwiązaniu konfliktu i osiągnięciu porozumienia. Jednak negocjator reprezentuje interesy którejś ze stron, natomiast mediator wspiera proces porozumienia między osobami, bądź organizacjami, które negocjują.

Zadaniem negocjatora jest uzyskanie dla reprezentowanej przez niego strony maksimum z tego, czego chce. Zadaniem mediatora jest doprowadzenie do trwałego porozumienia , którego warunki są w pełni akceptowane przez każdą ze stron.

Mediator pełni funkcję “męża zaufania” i nie opowiadając się za żadną ze stron może wesprzeć proces negocjacji tak, by uczestnicy mieli poczucie, że chociaż z czegoś zrezygnowali, jednak także coś uzyskali oraz, a może nawet przede wszystkim, każdy wie dlaczego tak zrobił.

Dlatego właśnie porozumienie może być trwałe, a jego ustalenia respektowane przez obie strony

Na koniec zestaw kilkunastu technik negocjacyjnych dających wyobrażenie jak przy pomocy sztuczek, manipulacji i umiejętności interpersonalnych niektórzy usiłują w negocjacjach uzyskać to co chcą nie biorąc pod uwagę tego, co ważne jest dla drugiej strony.

Dla dzieci rozwód jest trzęsieniem ziemi. Dla wielu rodziców jest to powód wystarczający dla podtrzymania małżeństwa, w którym nie czują się dobrze. Inni twierdzą, że lepsza rodzina niepełna lub rekonstruowana niż nieszczęśliwa. Nie ma dobrej dla wszystkich i jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co jest lepsze, lecz można przedstawić za i przeciw każdego z tych podejść.

Małżeństwo decydując się na podtrzymanie wspólnego życia ze względu na dzieci daje im, szczególnie gdy dzieci są małe, poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Ponieważ jest to główny cel, który spaja małżeństwo, często zdarza się, że po “wyfrunięciu dzieci z gniazda” pary te rozwodzą się. Bywa, że dzieci już jako dorosłe osoby tworząc własne związki, swoje cele i przyczyny zadowolenia lokują na zewnątrz siebie, w innych.

Rozwód, gdy dzieci są małe, powoduje poważne zaburzenie w postrzeganiu rodziny. Pozytywny sens nada mu się jedynie wtedy, kiedy pokażemy dzieciom pozytywny aspekt rozstania dorosłych. Jeżeli rodzice będą w stanie przekroczyć swoje urazy dla dobra dzieci, mogą nauczyć je, że nawet bardzo trudne emocjonalnie sytuacje da się przechodzić zachowując szacunek dla drugiego człowieka. Jest wtedy szansa, że dzieci w dorosłym życiu będą potrafiły wykorzystać konstruktywnie dramatyczne wydarzenia, którym będą musiały stawić czoła.

Nie ma chyba par, które nie przechodziłyby kryzysów. Niektórym udaje się przejść je zwycięsko, inne zaś nie znajdują porozumienia, a o nie załatwionych sprawach przestają rozmawiać. Dlatego niektóre kryzysy owocują scaleniem związku, a inne rozpadem małżeństwa. Subtelna różnica, od której to wszystko zależy, tkwi w komunikacji.

Gotowość do powiedzenia co jest dla mnie ważne i na co mogę się zgodzić, choć jest to dla mnie trudne, to klucz do konstruktywnego rozwiązania kryzysu nie tylko w małżeństwie.

Nie każdy jednak ma dużą otwartość i gotowość do mówienia o bolesnych sprawach, łatwiej bywa obrazić się, zamknąć się w sobie i oddalić się od bliskiej osoby.

Często w takich sytuacjach znajomi, lub rodzina starają się z lepszym, bądź gorszym skutkiem pomóc nam się dogadać.

Zawodowy mediator różni się od takiej osoby tym, że :

· Nie podostaje ze stronami w osobistych relacjach i pozostaje obiektywny

· Mediacje odbywają się na neutralnym gruncie

· Konieczne jest zapłacenie wynagrodzenia mediatorowi, więc nie ma tu miejsca na “dogadywanie się na siłę”

· Mediator ma doświadczenie narzędzia oraz sposoby na ułatwienie komunikacji i porozumienia

Dlatego , choć w Polsce nie jest to jeszcze tak popularne jak np za oceanem, para może udać się do mediatora, zanim jedno z nich podejmie decyzje o rozwodzie. Zresztą bywają także i takie sytuacje, gdzie złożenie pozwu nie wypływa z gotowości do odejścia, a jest raczej chęcią wstrząśnięcia współmałżonkiem i pokazaniem, że jeśli małżeństwo ma trwać nadal, coś w nim musi się zmienić.

W zależności od sfery, jakiej dotyczy mediacja można dodawać różne określenia tworząc różne pojęcia. Nie jest to jednak potrzebne, gdyż wydaje się wtedy, że musi inny być specjalista od mediacji par, które złożyły pozew rozwodowy, a inni mediatorzy od konfliktów rodzinnych. Tymczasem ten sam mediator może mediować we wszystkich tych sprawach i doprowadzić do porozumienia. Zależy to tylko od gotowości stron do porozumienia i biegłości mediatora.

Mediacje rodzinne obejmują zarówno mediacje par w rozwodzie, jak też przed i po nim. Mediator rodzinny może także pomóc rodzinie, która wcale nie ma zamiaru, bądź po prostu nie może się rozwieść. Taka sytuacja ma miejsce np. wtedy, gdy wśród dorosłego rodzeństwa jest rozbieżność kto i w jaki sposób ma zaopiekować się rodzicem nie mogącym samodzielnie funkcjonować oraz kto i w jakiej wysokości ma za to płacić. Mediator rodzinny może też pomóc w konflikcie rodzic-nastolatek. Czasem o pomoc zwracają się także rodzice bezradni wobec ostrego konfliktu  między dziećmi.

Prawdopodobnie termin “mediacje rozwodowe” został ukuty w celu zwrócenia uwagi osób rozwodzących się na taką możliwość wypracowania porozumienia. Mediacje rozwodowe stanowią w tej chwili bowiem większość mediowanych spraw.
Specyfiką, która może wyróżniać mediacje związane z rozwodem (bądź rozstaniem związków nieformalnych) jest fakt, że zazwyczaj bierze w nich udział dwoje mediatorów - mężczyzna i kobieta, by obie płcie były dobrze reprezentowane.

Mediator jest zobowiązany do zachowania tajemnicy. Żadne informacje, ani szczegóły dotyczące przebiegu mediacji nie mogą przez niego zostać ujawnione. Mediator także nie może zostać powołany przez sąd na świadka w sprawie, w której mediował, chyba że obie strony zgodnie o to wystąpią (art.183).

Wystąpienie przeciw temu jest złamaniem Ustawy z dn. 10 grudnia 2005, która reguluje kwestie związane z mediacją cywilną.

Żaden ze znanych nam mediatorów nie zgadza sie na nagrywanie i filmowanie mediacji. Choć kwestia ta nie jest uregulowana ustawą, jednak mediacje służą porozumieniu stron, a nie zbieraniu materiałów (czytaj “haków”) i na tym powinniśmy sie koncentrować decydując się na mediacje. Chęć zapisu sesji mediacyjnej przywołuje podejrzenie, że oficjalny cel mediacji różni sie od ukrytego celu strony chcącej zbierać informacje.

Cały przebieg mediacji, jak i wszystko co padnie podczas rozmów objęte jest poufnością i jest to nakaz ustawy o mediacji (art 259).

Emocje są w każdym z nas. O ile pozytywne emocje wspierają porozumienie, o tyle negatywne czasem wręcz je uniemożliwiają. Jeśli jesteśmy w stanie nie poddając się emocjom spojrzeć na racje przeciwnej strony i je zaakceptować - jest to początek porozumienia. Zazwyczaj jednak silne emocje o negatywnym zabarwieniu, które pojawiają się w konfliktach rodzinnych sprawiają, że naszymi głównymi celami staje się:

• udowodnienie, że racja jest tylko po naszej stronie
• wymuszenie przyznania się do błędu i uznanie pomyłki przez drugą stronę
• sprawienie bólu w odwecie za przeszłe krzywdy

Gdy wszyscy nawzajem się oskarżają i starają się sprawić sobie ból - nakręca się jedynie spirala nienawiści i przemocy. Na szczęście obecność kompetentnego mediatora pomaga uspokoić emocje. Zamiast skupiać się na tym, co nas dzieli, warto zastanowić się, w jaki sposób obie strony mogą zrealizować to, co dla nas ważne.

Mediacja jako “proces ponad emocjami” umożliwia porozumienie, które nawet jeśli  częściowe, już jest sukcesem i otwiera drogę do następnych ustaleń.

Być może sami braliście udział w sporze innych osób, samemu nie będąc zaangażowanym emocjonalnie. Jeśli macie dzieci na pewno tłumaczyliście zwaśnionym pociechom czego chce każde z nich i dlaczego nie mogą sie porozumieć, oraz co trzeba by było zrobić, by do porozumienia doszło. To właśnie była mediacja. Jeśli ktoś nie zaangażowany w konflikt pomaga porozumieć się osobom, którym emocje to uniemożliwiają - właśnie mediuje.

Sami czasem prosimy kogoś, kto może spojrzeć na konflikt z zewnątrz o pomoc, gdyż silne emocje często uniemozliwiają zrozumienie drugiej strony. Mediator pomaga obu stronom zrozumieć swoje racje, uznać priorytety i tym samym ułatwić kompromis.

Wydawałoby się, że jest to proste i nie potrzebujemy mediatora, by się porozumieć, jednak w praktyce często jest inaczej. Mediator jako nie zaangażowany, wolny od emocjonalnego oglądu i nie mający osobistych celów w danej sytuacji może skrócić czas dochodzenia do porozumienia oszczędzając tym samym nie tylko ów czas, ale i nerwy.